herbata podawana na tacy

W przypadku herbaty oznaczenie „Made in China” okazuje się znakomitą rekomendacją. To właśnie Państwo środka jest stolicą napoju, który cieszy się ogromną popularnością również w Polsce. Dowiedz się więcej o chińskich herbatach – najlepiej przy czarce aromatycznego wywaru z chińskich liści!


Historia i tradycja

Właśnie w Chinach zaczęto uprawiać roślinę Camellia sinensis i opracowano Gong fu cha - sztukę picia herbaty, która już wieki temu zdobyła status kultowej. Rytuał zaparzania i spożywania napoju był i jest w Chinach traktowany na równi z kaligrafią czy ceramiką – cenionym, szanowanym rzemiosłem. Podobnie jak w Japonii, kultura herbaty przeniknęła do świata sztuki i życia codziennego w o wiele szerszym wymiarze niż w Europie, gdzie dla wielu osób to po prostu ciepły napój, którym warto popijać śniadania i kolacje.

Pochodzenie herbaty jest na poły mityczne, przypisywane cesarzowi Shennongowi, starożytnemu „Boskiemu Rolnikowi”. Od samego początku herbata była traktowana jako lekarstwo, choć z czasem doceniono także jej wartość aromatyczną i smakową. Najpierw pili ją arystokraci, później już wszyscy, szczególnie dzięki wytężonej pracy buddyjskich mnichów.

Za panowania dynastii Tang (VII–X wiek) trwała złota epoka Chińczyków. Z tamtego okresu pochodzi „Księga Herbaty” Lu Yu, która gromadziła wiedzę na temat jej gatunków czy metod spożycia. Już wtedy istniały herbaciarnie, miejsca wyjątkowych spotkań i doznań. Obojętni wobec herbaty nie pozostali filozofowie konfucjanizmu, taoizmu i buddyzmu. Chińczycy zauważyli w niej symbol jedności z naturą, naturalne orzeźwienie i skuteczne przeciwdziałanie różnym chorobom i problemom. W efekcie obecnie dla przeciętnego Azjaty parzenie herbaty to tradycyjny rytuał przechodzący z pokolenia na pokolenie. Warto czerpać przykład!

Różnorodność chińskich herbat

Chiny, jako czołowy producent herbaty, może się poszczycić czymś wyjątkowym.

To jedyne państwo w globalnej skali eksportujące sześć podstawowych rodzajów, z których każdy obejmuje setki gatunków: zielone, białe, żółte, czerwone, czarne i oolong (turkusowe).

Niektóre mogą być nieznane czytelnikom, zastanówmy się więc, co wyróżnia poszczególne gatunki. Podstawowym kryterium podziału jest stopień oksydacji (utleniania) oraz kolor liści i naparu.

rodzaje herbat
farma herbaciana

Herbata zielona (lu cha)

Herbatę zieloną (lu cha) przygotowuje się z pominięciem procesu fermentacji – wystarczy zerwanie i ususzenie. Liści natychmiast po zbiorze są podgrzewane, co powstrzymuje fermentację oraz pozwala zachować zielony kolor i właściwości najbardziej zbliżone do świeżych liści herbacianych. Przekłada się to na delikatność smaku i większą wartość zdrowotną.

Zielona herbata w Chińsk Mazowiecki

Herbata biała (bai cha)

Skąd bierze się zaś biała herbata (bai cha)? To efekt zbioru najmłodszych liści i nierozwiniętych młodych pączków (a najcenniejsze gatunki wyłącznie z pąków), pokrytych drobnym, białym puszkiem, jedynie podczas wiosny. Podczas obróbki przechodzą tylko dwie zasadnicze fazy: więdnięcie, podczas którego lekko fermentują, i suszenie, które jednocześnie kończy proces fermentacji. Dzięki czemu napar ma słomkowy kolor, delikatny smak i zapach. Susz pochodzący z chińskiej uprawy nie jest tani, ale wielu Polaków coraz chętniej sięga po niego ze względu na jego delikatność i wyjątkowy smak.

Biała herbata w Chińsk Mazowiecki

Herbata żółta (huang cha)

A co z herbatą żółtą (huang Cha)? Powstaje podobnie jak biała, ale jej smak i charakterystyczny kolor są zasługą dłuższego wysychania. Bardzo rzadkie i drogie, wytwarzane wyłącznie w Chinach i na Tajwanie, a poza nimi prawie nieznane. Od herbat białych odróż¬nia je specjalnie przeprowadzany proces fermentacji: liście najpierw podgrzewa się, niszcząc enzymy powodujące fermentację, a następnie w wysokiej temperaturze i du¬żej wilgotności przeprowadza się zmieniajacą ich właściwości tzw. fermentację nieenzymatyczną. Suche liście mają żółtawy ocień, napar jest koloru bladożółtego, o świeżym aromacie, lekko cierpki, ale pozostawiający słodki posmak!

Zółta herbata w Chińsk Mazowiecki

Herbaty turkusowe – oolongi

Herbaty turkusowe – oolongi - w Polsce bywają niepoprawnie nazywane „czerwonymi”. Różnorodna grupa herbat częściowo fermentowanych, począwszy od lekko-fermentowanych o właściwościach zbliżonych do herbaty zielonej aż do mocno-fermentowanych, podobnych do herbaty czerwonej. Kolor suchych liści – w zależności od stopnia fermentacji i palenia – zielony, brązowy, czerwonawy, niemal czarny. Napar – od żółtego po ciemnoczerwony.

Turkusowe – Oolongi herbaty w Chińsk Mazowiecki

Herbata czerwona (hong cha)

Herbaty czerwone (hong cha) – całkowicie fermentowane herbaty. Zwane niepoprawnie poza Chinami czarnymi. Mają ciemne, czerwonobrązowe, nawet prawie czarne listki i głęboki, czerwony kolor naparu. W porównaniu z indyjskimi i cejlońskimi chińskie herbaty czerwone są mniej ostre w smaku, odznaczają się łagodnością, aksamitnością i bogatym aromatem!

Czerwona herbata w Chińsk Mazowiecki

Herbata czarna (hei cha)

Prawdziwa zaś herbata czarna (hei cha) – jest to herbata całkowicie fermentowana lub dojrzewająca. Te rodzaje herbat poddawane procesowi fermentacji nieenzymatycznej podobnemu jak herbata ¬żółta, ale zachodzacemu w znacznie mocniejszym stopniu. Ich suche liście są niemal czarne, z brązowawym lub zielonkawym odcieniem, napar żółtobrązowy lub czerwonobrązowy – również bardzo ciemny. Mają charakterystyczny „ziemny” lub „pleśniowy” aromat. Występują w postaci herbaty sypkiej lub prasowanej w różnorodne kształty – cegiełek, okrągłych „ciastek” czy „misek”. Czarna herbata ekspresowa, jaką pijemy dzięki dużym koncernom, to nic innego jak kiepskiej jakości pył herbaciany – faktyczny odpad podczas zbiorów wartościowych liści. Najbardziej znana z tej grupy jest herbata z prowincji Yunnan.

Czarna herbata w Chińsk Mazowiecki

Herbata Pu-erh

Nieco większą popularnością cieszy się u nas herbata Pu-erh. Te herbaty były zaliczane do herbat czarnych – ale okazało się, że w Chinach trwa w tej chwili dyskusja, czy nie należałoby wyłączyć go z tej kategorii. Wielu chińskich znawców skłania się do tego, żeby Pu-erhy traktowany były osobno. Pu-erh występuje w dwóch podstawowych odmianach: „świeży” (z chińskiego „sheng” – surowy, świeży), a ciemny – „dojrzałym” (od „shu” – dojrzały). Oba Pu-erhy podczas obróbki są poddawane podgrzewaniu przerywającemu fermentację, które powinno się odbywać przez suszenie na słońcu, ale w praktyce bywa zastępowane efektywniejszym podprażaniem. Świeży Pu -erh jest następnie prasowany w różne formy i trafia na „dojrzewanie”, podczas którego powoli fermentuje w naturalnym procesie fermentacji nieenzymatycznej. Pożądane właściwości osiąga dopiero po około 5 latach, choć nie znaczy to, że nie można go wcześniej parzyć i pić. Natomiast dojrzały Pu- erh przechodzi wcześniej charakterystyczny dla tego gatunku proces, podczas którego usypany w kopce, przykryty zwilżonymi płachtami przez około 1-2 miesiące nabiera pleśniowego, ziemistego smaku i aromatu oraz czarnego koloru. Jest to również proces fermentacji nieenzymatycznej, ale sztucznie przyspieszony i zachodzący w mocniejszym stopniu. Oba Pu-erhy występują w różnych kształtach – oprócz Tuocha także w kształcie cegiełek, kołaczy (tzw. „ciastek”), a także w postaci sypkiej.

Sheng Pu-erhy w Chińsk Mazowiecki

Shu Pu-erhy w Chińsk Mazowiecki

gatunki herbtatyChińska herbata jest gatunkowo bardzo różnorodna

Konkluzja - Która herbatę wybrać?

Jednym słowem – warto przekonać się o bogactwie chińskiego, herbacianego świata. Nie jesteśmy skazani wyłącznie na picie taniej, kiepskiej, ekspresowej herbaty, w której na próżno szukać czegoś wyjątkowego!